Kỹ năng phản biện là gì? Các phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả

Kỹ năng phản biện được cho là một trong những kỹ năng quan trọng nhất cả trong học tập, nghiên cứu khoa học cũng như trong quá trình làm việc, công tác. Vậy kỹ năng phản biện là gì? Các phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả.

1. Kỹ năng phản biện là gì?

Tư duy phản biện (Critical thinking) là khả năng suy nghĩ rõ ràng và hợp lý, hiểu được mối liên hệ hợp lý giữa các ý tưởng, thông tin. Tư duy phản biện có thể được mô tả là khả năng tham gia vào quá trình suy nghĩ phản xạ và độc lập.

  • Tư duy phản biện là một kỹ năng vô cùng cần thiết cho người học bất kể ở lứa tuổi và lĩnh vực nào. Đối với cách học truyền thống, tư duy phản biện hầu như không được chú ý tới. Tuy nhiên, trong thời buổi thế giới hiện đại, khi mà mọi thứ thay đổi rất nhanh chóng và tính cạnh tranh cao xuất hiện trong cả công việc và nhiều khía cạnh của đời sống, việc sở hữu tư duy phản biện sẽ giúp chúng ta xử lý vấn đề hiệu quả hơn rất nhiều.
  • Tư duy phản biện (tư duy phân tích) là quá trình tư duy chủ động và khéo léo bao gồm có việc xác định khái niệm, áp dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá một thông tin nào đó. Thông tin này được thu thập và gây dựng thông qua kỹ năng quan sát, qua kinh nghiệm, lý luận, giao tiếp của bản thân mỗi người. Đây là quá trình tư duy có trình tự rõ ràng, với lập luận khách quan, logic, có bằng chứng và không thiên vị.

Trong khi đó, về bản chất, thì các kỹ năng phản biện (Critical thinking skills) là bộ kỹ năng mà thông qua các phương pháp khác nhau, bạn có khả năng tự suy luận, trở thành một người học hỏi tích cực, chủ động thay vì chỉ tiếp nhận thông tin thụ động, từ đó phát triển bản thân tốt hơn.

phuong phap ren luyen ky nang phan bien hieu qua 2 - Kỹ năng phản biện là gì? Các phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả

2.Những phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện

1 Phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả: Quan sát

Kỹ năng quan sát là điểm khởi đầu cho kỹ năng phản biện. Những người tinh ý có thể nhanh chóng cảm nhận và xác định một vấn đề dù là mới mẻ, đồng thời dễ dàng hiểu được các khả năng và nguy cơ có thể xảy ra, bước đầu đưa ra phán đoán, dự đoán dựa trên dấu hiệu, biểu hiện và các kinh nghiệm thực tiễn trong công việc và cuộc sống.

2 Phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả: Đánh giá mọi việc khách quan

Muốn có tư duy phản biện tốt thì phải có cái nhìn khách quan bất cứ một vấn đề nào đó. Không được suy nghĩ hay giải quyết các vấn đề theo cảm tính hay đặt cái tôi quá nhiều để nhìn nhận một vấn đề. Hãy bỏ cái nhìn chủ quan, thay vào đó là suy nghĩ khách quan trong mọi việc. Khi đánh giá mọi việc khách quan, các bạn sẽ có những lập luận sắc bén, đánh giá vấn đề một cách logic và chính xác hơn.

3 Phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả: Phân tích

Khi một vấn đề đã được xác định, kỹ năng phân tích trở nên cần thiết cho quá trình tư duy phản biện. Nếu như biết cách sử dụng kỹ năng phản biện, bạn sẽ biết phải làm thế nào để phân tích và đánh giá tình huống theo cách đầy đủ, hợp lý nhất: Tình huống đó liên quan đến dữ liệu, sự kiện gì, trong vô số thông tin nhận được thì đâu là thông tin quan trọng?… Ngoài ra, khả năng phân tích trong bộ các kỹ năng phản biện cũng tạo điều kiện để bạn thu thập xử lý thông tin mà không thiên vị, đảm bảo tính khách quan.

4 Phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả: Đưa ra những câu hỏi giả định

Một người có thói quen luôn đặt câu hỏi và nghi vấn những luồng thông tin mà bản thân họ tiếp xúc được sẽ dần phát triển được kỹ năng tư duy phản biện, đặc biệt là khi người đó thường xuyên đặt các câu hỏi giả định. Khi đặt câu hỏi giả định về các vấn đề đang tiếp cận và đánh giá nghiêm túc niềm tin của bản thân về câu hỏi đó, vấn đề sẽ được đào sâu và chi tiết hơn.

  • Có thể giả định vấn đề này đúng cũng có thể giả định vấn đề này sai, tùy vào cách nhìn nhận vấn đề và hướng giải quyết.
  • Tập thói quen đặt câu hỏi giả định, phân biệt đâu là nguồn thông tin đáng tin cậy, và đâu là nguồn thông tin cần phải xem xét và nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.

phuong phap ren luyen ky nang phan bien hieu qua 1 - Kỹ năng phản biện là gì? Các phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả

5 Phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả: Đừng chấp nhận những kết quả của người khác trước khi bạn tự kiểm tra

Trong quá trình phản biện, chúng ta thể gặp rất nhiều những ý kiến, kết luận trái chiều hoặc đồng quan điểm nhưng không nên:

  • Đồng ý luôn với ý kiến của người khác khi mình chưa suy nghĩ và phân tích kỹ càng.
  • Nên tự kiểm tra, tư duy và đưa ra ý kiến của mình trước khi chấp nhận những kết quả của người khác.
  • Đưa ra ý kiến của mình để phản biện lại ý kiến của người khác, thậm chí số đông.

Vì nếu chấp nhận ý kiến của người khác ngay từ đầu chứng tỏ rằng các bạn không có tư duy phản biện, mãi thụ động.

6 Phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả: Kết luận vấn đề qua các bằng chứng thực tế

Khi giải quyết vấn đề và đưa ra một kết luận nào đó thì các em nên đưa ra các bằng chứng thực tế để bảo vệ ý kiến của mình. Điều quan trọng là phải đánh giá các thông tin một cách nghiêm túc, nếu không có thể dễ dàng đưa ra kết luận sai. Thậm chí, khi người khác đưa ra kết luận cũng nên áp dụng phương pháp rèn luyện tư duy phản biện này bằng cách hỏi các hỏi liên quan đến bằng chứng thực tế:

  • Ai thu thập bằng chứng này?
  • Làm thế nào mà thu thập được nó?
  • Tại sao?

Kỹ năng phản biện là một công cụ rất tuyệt vời để hoàn thiện bản thân và tạo nên những bước ngoặt trong cuộc sống cũng như trong sự nghiệp. Mong rằng bài viết trên sẽ giúp các bạn hiểu rõ thêm về các phương pháp rèn luyện kỹ năng phản biện hiệu quả nhé!

— Finsider Finjobs

Finjobs.vn – Website việc làm tài chính uy tín

Tải ứng dụng Finjobs ngay và tìm kiếm những việc làm tốt nhất bạn nhé!

Tham gia chương trình chữa CV miễn phí tại đây!