Tư duy phản biện là gì? Làm cách nào để rèn luyện tư duy phản biện

Tư duy phản biện là quá trình phân tích thông tin nhằm đưa ra câu trả lời tốt nhất cho vấn đề. Dựa trên kinh nghiệm, lập luận và quan sát của bản thân đối với người khác, bạn có thể đưa ra những quyết định sáng suốt nhất trong sự nghiệp. Trong bài viết này, hãy cùng Finjobs khám phá định nghĩa tư duy phản biện là gì, tầm quan trọng và cách để rèn luyện tư duy phản biện nhé. 

Tư duy phản biện là gì?

Tư duy phản biện là hành động phân tích dữ liệu để hiểu một vấn đề hoặc chủ đề một cách thấu đáo. Quá trình tư duy phản biện thường bao gồm các bước như thu thập thông tin, đặt câu hỏi và phân tích các giải pháp khả thi. 

Ví dụ, nếu bạn đang làm việc trong bộ phận nhân sự và cần giải quyết xung đột giữa hai nhân viên, bạn sẽ sử dụng tư duy phản biện để hiểu bản chất của xung đột. Từ đó, suy nghĩ về giải pháp nên được thực hiện để giải quyết tình huống.

tu duy phan bien la gi - Tư duy phản biện là gì? Làm cách nào để rèn luyện tư duy phản biện
Tư duy phản biện là gì?

Tầm quan trọng của tư duy phản biện

Kỹ năng tư duy phản biện là điều cần thiết trong mọi ngành nghề hoặc cấp bậc. Từ nhân viên cho đến những giám đốc điều hành hàng đầu đều cần tư duy này. Những người có tư duy phản biện tốt hoàn toàn có thể làm việc độc lập hoặc cùng làm việc với những người khác để giải quyết vấn đề. 

Các vấn đề như quản lý kém hiệu quả có thể được cải thiện nhờ tư duy phản biện. Do đó, các nhà tuyển dụng luôn đánh giá cao ứng viên có kỹ năng tư duy phản biện mạnh mẽ. Bởi doanh nghiệp luôn có nhu cầu tìm những giải pháp tốt hơn cho quy trình làm việc của họ. 

Sau đây là một vài lợi ích tư duy phản biện sẽ mang đến cho bạn:

  • Cải thiện khả năng đưa ra quyết định, đánh giá vấn đề và các hệ quả có thể xảy ra.
  • Độc lập trong suy nghĩ và trình bày ý kiến. Từ đó, khiến bạn cảm thấy tự tin hơn vào bản thân.
  • Xây dựng mối quan hệ bền chặt với đồng nghiệp và cấp trên.
  • Cải thiện chất lượng và hiệu suất công việc.
  • Phát triển kỹ năng nghe hiểu tốt hơn, cả trong hội thoại và đọc văn bản. 

Xem thêm:  

Bài chia sẻ của anh Nguyễn Vũ Phương nói gì về kỹ năng tư duy phản biện trong chuỗi Video series.

Các bước của quá trình tư duy phản biện

  • Xác định vấn đề hoặc câu hỏi. Hãy nghĩ về câu hỏi bạn đang hỏi, càng cụ thể càng tốt.
  • Thu thập và sắp xếp thông tin. Luôn tìm ra càng nhiều nguồn thông tin, quan điểm khác nhau càng tốt. Điều đó sẽ đảm bảo tính khách quan trong quá trình phân tích. 
  • Phân tích dữ liệu và nguồn. Đánh giá mức độ uy tín và độ tin cậy của các nguồn thông tin. 
  • Xác định mức độ quan trọng của thông tin. Xem xét thông tin nào là quan trọng nhất đối với vấn đề hiện tại. 
  • Quyết định. Từ những dữ kiện sẵn có, bạn có thể đưa ra quyết định cuối cùng.
  • Thông báo kết luận của bạn. Trình bày quyết định cuối cùng của bạn với các bên liên quan.
cac buoc cua qua trinh tu duy phan bien - Tư duy phản biện là gì? Làm cách nào để rèn luyện tư duy phản biện
Các bước của quá trình tư duy phản biện.

Cách rèn luyện tư duy phản biện

Dưới đây là một số cách để cải thiện kỹ năng tư duy phản biện ở nơi làm việc để trở thành một nhân viên mạnh mẽ hơn:

1. Biết chính xác những gì bạn muốn

Biết chính xác những gì bạn muốn là bước đầu tiên để rèn luyện tư duy phản biện.

Làm thế nào để giải quyết vấn đề sao cho đạt được mục tiêu của bản thân. Đó là lúc chúng ta cần suy nghĩ một cách chín chắn. Bởi mọi quyết định đều cần một mục tiêu cụ thể. Việc xác định chính xác điều đó là gì sẽ giúp chúng ta hiểu thêm bản thân mình cần gì. 

Vì vậy, hãy tự hỏi bản thân: Tôi muốn gì? Tôi mong đợi điều gì để thoát khỏi vấn đề này? Bạn sẽ chẳng thể nào đưa ra quyết định đúng đắn khi chưa trả lời thấu đáo hai câu hỏi quan trọng trên.

biet chinh xac nhung gi ban muon - Tư duy phản biện là gì? Làm cách nào để rèn luyện tư duy phản biện
Biết chính xác những gì bạn muốn.

2. Vượt qua thành kiến ​​của bản thân 

Khi giải quyết vấn đề, chúng ta thường có xu hướng suy nghĩ theo góc độ của chính mình. Tuy nhiên, hãy thử đặt mình vào vị trí của người khác để rèn luyện tư duy phản biện và đưa ra quyết định. 

Hơn nữa, việc này cũng giúp bạn thấy được bức tranh tổng thể của vấn đề. Giả sử bạn đang tìm cách giải quyết một vấn đề trong công việc. Nghĩ xem bạn thân nhất của bạn sẽ nhìn vấn đề như thế nào, hoặc đối tác của bạn hoặc anh chị em của bạn có thể có suy nghĩ ra sao. Bây giờ, hãy nghĩ xem sếp của bạn sẽ xử lý vấn đề thế nào.

Bằng cách cho phép bản thân xem xét nhiều khía cạnh, bạn có thể nghĩ ra những giải pháp trước đây bạn chưa từng nghĩ đến. 

3. Cân nhắc hậu quả từ lựa chọn của bạn 

Mọi quyết định đều sẽ có hậu quả ảnh hưởng đến bạn hoặc những người liên quan đến vấn đề. 

Bạn cần cân nhắc những hậu quả có thể xảy ra từ mỗi lựa chọn của mình và quyết định lựa chọn nào có lợi nhất cho bạn đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực đến những người khác có liên quan.

Hãy viết một danh sách những ưu và nhược điểm để có cái nhìn tổng quan nhất. Bằng cách ép bản thân nghĩ ra viễn cảnh tươi đẹp cùng tình huống xấu nhất sẽ giúp bạn đưa ra quyết định chính xác hơn. 

can nhac hau qua cua van de - Tư duy phản biện là gì? Làm cách nào để rèn luyện tư duy phản biện
Cân nhắc hậu quả từ lựa chọn của bạn.

4. Nghiên cứu vấn đề 

Chắc hẳn bạn đã từng nghe câu nói “kiến ​​thức là sức mạnh”. Tuy nhiên, như đã chia sẻ, chúng ta có xu hướng tin vào những gì mình biết. Hầu như chẳng ai muốn từ bỏ niềm tin của mình về điều đó. 

Đôi khi, tư duy phản biện đòi hỏi bạn phải buông bỏ niềm tin của mình để giải quyết vấn đề. Việc miễn cưỡng học hỏi, nghiên cứu hoặc tiếp thu những niềm tin mới sẽ chỉ kìm hãm bạn và chắc chắn sẽ không giúp bạn có được tư duy phản biện.

Bằng cách dành thời gian nghiên cứu và tập trung vào việc học, bạn sẽ thấy rằng theo thời gian, bạn sẽ phát triển để vượt qua những tình huống mới cũng như cải thiện tư duy phản biện của mình.

5. Chấp nhận sự thật không phải lúc nào bạn cũng đúng

Sai lầm là điều bình thường. Bất kể chúng ta là ai, mỗi người đều mắc phải chung. 

Tuy nhiên, hầu hết chúng ta không chấp nhận sự thật này. Điều đó khiến chúng ta không thể suy nghĩ chín chắn. Trong tình huống bạn đang làm sai một việc và liên tục mắc lại sai lầm đó, có lẽ đã đến lúc bạn cần thay đổi. Vì chính lợi ích của bản thân mình. 

Luôn kiểm tra kỹ các giải pháp cho các vấn đề, xem xét các lựa chọn mới và xem những sai lầm của bạn như một cơ hội để học hỏi.

Luôn cân nhắc kỹ các giải pháp của vấn đề, xem xét những lựa chọn mới và xem những lỗi sai là một cơ hội để học hỏi. Đây là phương pháp đúng đắn để rèn luyện tư duy phản biện. 

chap nhan su that ban khong luon dung - Tư duy phản biện là gì? Làm cách nào để rèn luyện tư duy phản biện
Chấp nhận sự thật không phải lúc nào bạn cũng đúng.

5. Chia nhỏ vấn đề 

Có thể nhìn thấy bức tranh lớn là rất tốt nhưng thậm chí còn tốt hơn nếu bạn có thể chia nhỏ mọi thứ thành các phần nhỏ hơn.

Có được cái nhìn tổng quan là vô cùng tốt, nhưng thậm chí sẽ tốt hơn nếu bạn có thể chia nhỏ vấn đề thành từng phần. Khi đó, bạn sẽ không mất quá nhiều sức để giải quyết vấn đề nữa. 

Vì vậy, hãy thử và suy nghĩ về nó theo các bước: điều đầu tiên tôi cần làm là gì? Lập một danh sách và thử đặt nó theo thứ tự ưu tiên hoặc thứ tự thời gian. Bằng cách giải quyết một vấn đề lớn và chia nó thành nhiều phần, bạn cho phép bản thân bắt đầu xem xét các bước giải quyết, thay vì dành một nửa thời gian để bị choáng ngợp bởi vấn đề.

6. Đừng phức tạp hóa mọi thứ

Những thứ quá phức tạp là điểm chung của rất nhiều người trong chúng ta. Suy nghĩ thấu đáo là điều cần thiết nhưng nó chỉ khiến mọi thứ trở nên khó khăn nếu bạn bắt đầu suy nghĩ quá mức. Bạn phải tìm ra ranh giới giữa suy nghĩ tích cực và suy nghĩ quá mức.

Suy nghĩ phức tạp là điểm chung của rất nhiều người trong chúng ta. Suy nghĩ thấu đáo là điều tốt nhưng mọi thứ sẽ trở nên khó khăn hơn khi bạn bắt đầu suy nghĩ quá nhiều. Do đó, hãy tìm ra ranh giới giữa việc suy nghĩ và nghĩ quá mức cho phép. 

don gian hoa moi thu - Tư duy phản biện là gì? Làm cách nào để rèn luyện tư duy phản biện
Đừng phức tạp hóa mọi thứ.

Rèn luyện tư duy phản biện không phải là điều dễ dàng. Đôi khi bạn cần phải từ bỏ những gì bạn tin tưởng và làm việc với những ý tưởng mới. Đôi khi đó có thể là một thách thức nhưng nếu bạn làm đúng, kết quả sẽ vô cùng xứng đáng!

Bài viết trên là cách rèn luyện tư duy phản biện. Finsider Finjobs hy vọng qua bài chia sẻ trên, bạn sẽ bắt đầu tập luyện kỹ năng này để đạt được nhiều thành công trong cuộc sống. Đừng quên ghé qua website tuyển dụng tài chính Finjobs để tìm việc làm nhanh và ứng tuyển khi đã thành thạo kỹ năng này nhé. 

-> Xem thêm: